تفاوت دیر زبان باز کردن کودک یا دیرگفتاری کودک با تاخیر گفتار کودک و اختلالات گفتاری

زبان و گفتار به دو بخش اصلی تقسیم می شوند: بخش دریافتی و بخش بیانی. اولین مورد به قابلیت کودک در درک مفاهیم بستگی دارد و بخش بیانی به چگونگی استفاده از کلمات، زبان بدن و رساندن پیام به هر شکلی مرتبط است.
 سخن و کلام‌ ابزار ارتباطات در جامعه مدرن است و تاخیر گفتاری مانعی در جهت ارتباط گیری کودک با دنیای پیرامون است.

با توجه به مشاهدات و تحقیقات صورت گرفته، تخمین زده میشود که 5 تا 10 درصد از کودکان زیر هفت سال با چنین مشکلاتی، کما با طیف های قوی تر یا ضعیف تر مواجه هستند. مشخصا تاخیر در گفتار با گرایش به دیر صحبت کردن کاملاً متفاوت است.
تاخیر در گفتار دلایل و انواع گوناگونی دارد و طبعا با گرایش به دیر صحبت کردن کاملاً متفاوت است. این مساله با عواملی چون عقب افتادگی، کم شنوايي، تاخیر در بلوغ جسمی، ناهنجاری های گفتاری و کلامی، محرومیت روانی، اوتیسم، لالی انتخابی و فلج مغزی همراه است.

همه ی این موارد می توانند عواملی تأثیرگذار در تاخیر گفتاری کودک باشند. به طور واضح مشخص است که رشد زبانی کودک تحت تأثیر پنج فاکتور کلیدی است، از جمله فاکتورهای سلامت، هوش کودک، وضعیت اقتصادی -اجتماعی، جنسیت و روابط خانوادگی.
از سوی دیگر انواع تاخیر گفتاری را نیز باید در نظر بگیریم، همچون اختلال زبانی خاص، اختلال بیانی گفتار و زبان، اختلال پردازش شنوایی سنتروم، رشد نابهنجار دیسفاتیک، کودک یادگیرنده با استعداد دیداری فضایی، رشد ناهمزمان.
 بعد از آگاهی از انواع متفاوت تشخیص و گفتار، آنگاه بهترین راه درمان توسط درمانگر انتخاب می شود. لازم است درک درستی از شخصیت کودک مورد نظر قبل از درمان داشته باشیم، مثلا تاریخچه ی پرونده پزشکی و توانایی کلامی و شنوایی فرد مذکور، توانایی های شناختی و ارتباطی وی. بعد از انجام پروسه ی شناخت و تشخیص اولیه در نهایت پروسه درمان با مشارکت کودک انجام میشود. اولین و مطلوبترین راهکار که معمولا در ابتدای درمان در نظر گرفته میشود گفتاردرمانی، کاردرمانی و حرکت درمانی و درمان با آهنگ های ملودیک و گروه درمانی است. با انجام چنین فرایندهایی هم درمانگر و هم والدین به درک درستی از پروسه درمان، نوع مسیر درمان و انتظارات و نتایج درمان میرسند و مسیر درمان تا جایی که ممکن است کوتاه تر می شود.

از سویی دیگر دیدگاه هایی درمورد کودکانی که دیرگفتار هستند یا به عبارتی دیرزبان باز می کنند وجود دارد.
 دیدگاه عمومی بر این باور است که معمولاً پسران دیرتر از دختران زبان باز می کنند. چرا که ممکن است پدرش نیز در نوزادی دیرگفتار را شروع کرده باشد که البته چنین اعتقاداتی چندان پایه علمی ندارند. گاهی اوقات هم کودک ترجیح میدهد با استفاده از زبان بدن خواسته های خود را مطرح کند که این امر الزاماً هیچ رابطه ی علمی با تاخیر گفتاری نشان نمی دهد.
چنین دیدگاه هایی باعث میشود تا خانواده ها در تصمیم گیری های فوری و شروع پروسه درمان تصمیمات غیرمنطقی بگیرند و درمان را نهایتاً به تاخیر بیاندازند. طبق انجمن گفتاری شنوایی آمریکا ASHA دیرزبان باز کردن به معنای شروع تاخیری زبان بدون وجود اختلال رشدی دیگر است. بنابراین کودک دیرگفتار میتواند درک درستی از زبان داشته باشد و هیچگونه مشکلات حرکتی یا شناختی نداشته باشد و فقط دیرتر از کودکان دیگر شروع به حرف زدن می کند. یکی از راهکارهای سنتی برای تشخیص این کودک دیرگفتار شماردن کلماتی است که تا سنین خاص تلفظ می کند. مثلا تا سن 24 ماهگی فقط 50 تا 60 کلمه را تکلم میکند یا این که تمایلی به داشتن کلمات مرکب ندارد.

 در مجموع باید یادآور شد که کودکی که دارای تاخیر گفتاری است بیمار به حساب می آید و نیاز به درمان دقیق و پیشرفته دارد. در حالی که کودک دیرگفتار هیچگونه نگرانی را برای خانواده نخواهد داشت. فقط لازم است برای تکلم او زمان کافی داده شود. آنچه که ممکن است والدین را در تصمیم گیری و مراجعه به تراپیست به فکر فرو بیاندازد این است که آیا کودکش همراه با این تاخیر گفتاری دارای مشکلات جسمی حرکتی یا روانی خاص است یا نه.

فرزانه چراغی
منبع
McLaughlin MR. Speech and language delay in children. Am Fam Physician 2011; 83: 1183-1188.2. Law J, Boyle J, Harris F, Harkness A, Nye C. Prevalence and natural history of primary speech and language delay: findings from a systematic review of the literature. Int J Lang Commun Disord 2000; 35: 165-188.3. Horwitz SM, Irwin JR, Briggs-Gowan MJ, Bosson Heenan JM, Mendoza J, Carter AS. Language delay in a community cohort of young children. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2003; 42: 932-940.4. Stein MT, Parker S, Copla