تأثیر بازی‌های فعال در مهارت‌های حرکتی کودکان

تأثیر بازی‌های فعال در مهارت‌های حرکتی کودکان

در مقاله پیش رو به بررسی تأثیر بازی‌های فعال بر مهارت‌های حرکتی کودکان پرداخته می‌شود. طبق گزارش‌های جهانی، در بسیاری از کشورها میزان انجام این بازی‌ها در کودکان به‌شدت کاهش یافته است، موضوعی که می‌تواند بر رشد حرکتی و جسمانی آن‌ها تأثیر منفی بگذارد.
در ابتدا و از همه مهم‌تر، فعالیت‌های حرکتی را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد:

مهارت‌های جابه‌جایی؛ یا فعالیت‌هایی که حرکت از یک محل به مکان دیگر را شامل می‌شوند، مانند دویدن، پریدن و لی‌لی کردن.
مهارت‌های ثبات؛ یا آن‌هایی که نیاز به تعادل دارند، مانند چرخیدن، خم شدن و بازی‌هایی که حفظ تعادل در آن‌ها نقش اصلی دارد.
مهارت‌های کنترل اشیا و وسایل؛ مانند پرتاب کردن و گرفتن اشیا یا ضربه زدن هدفمند به وسایل مختلف.
بازی‌های فعال، آزادانه، شادی‌بخش و مفرح هستند و طبیعتی پرانرژی دارند که با انگیزه‌های درونی کودک هماهنگ است. این نوع بازی‌ها معمولاً نیاز به تجهیزات یا وسایل ورزشی خاصی ندارند و انجام آن‌ها ساده و کم‌هزینه است.
بر اساس یافته‌های پژوهشی، انجام مکرر و منظم این بازی‌ها می‌تواند مهارت‌های حرکتی پایه را در کودکان بهبود ببخشد و به نوعی ثبات در اجرای این حرکات منجر شود. برای اثربخشی بیشتر، لازم است به تعداد و دفعات انجام بازی‌ها توجه شود. این فعالیت‌ها باید به‌صورت روتین و هفتگی، در فواصل منظم انجام شوند و مدت زمان آن‌ها به‌تدریج افزایش یابد؛ البته به‌گونه‌ای که کودک دچار خستگی نشود و توان جسمانی او حفظ گردد.
برای دستیابی به نتایج بهتر، ضروری است بازی‌ها به‌صورت درست، منظم و هدفمند طراحی شوند. انتخاب بازی نباید به‌صورت تصادفی انجام شود، بلکه لازم است آگاهانه و متناسب با ویژگی‌های رشدی، حرکتی و ساختاری کودک صورت گیرد. هماهنگی نوع بازی با وضعیت اسکلتی و توانایی‌های حرکتی کودک نقش مهمی در اثربخشی آن دارد.
در انتخاب نوع بازی نیز عواملی مانند فردی یا گروهی بودن بازی‌ها و میزان خلاقیت‌محور بودن آن‌ها در نظر گرفته می‌شود تا از این طریق مناسب‌ترین و مؤثرترین نوع بازی به‌عنوان برنامه‌ای نسبتاً ثابت برای کودک انتخاب گردد.
مطالعات انجام‌شده در حوزه بازی‌درمانی (Play Therapy) در کودکان نشان می‌دهد که این رویکرد می‌تواند به اصلاح الگوهای رفتاری و افزایش مشارکت کودک منجر شود و مهارت‌های اجتماعی و تعامل را در این گروه از کودکان تقویت کند. همچنین زمانی که بازی‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که فعالیت‌های حرکتی را در خود جای دهند، مانند بازی‌های گروهی، حرکات خلاقانه یا فعالیت‌های بدنی، اثربخشی آن‌ها بر مهارت‌های حرکتی و اجتماعی به‌طور هم‌زمان افزایش می‌یابد.

کاردرمانگر میلاد محمدی ترازک
منبع:
Zhang et al . BMC Pediatrics (2025)
https://doi.org