نقش بازی درمانی در کودکان اوتیسمی و دارای مشکل حرکتی

بازی یک فعالیت لذت بخش روانی و حرکتی است که مهارت های کودک را تقویت می کند با انجام بازی های گوناگون کودک می تواند فعالیت های چون مباحثه استدلال، حل مساله، فعالیت های حرکتی، تقسیم وظایف، تصمیم گیری و کار کردن در گروه را تقویت کند. بازی بر تمام بخشهای مغز تأثیر می گذارد، چه به صورت ساختاری و چه به شکل عملکردی.

نقش بازی درمانی در کودکان اوتیسمی

کودکان طیف اوتیسم دارای رفتارهای تطابقی، پاسخهای تطابقی و ممانعت های اجتماعی و محدودیت های در این زمینه هستند. در اینجا به بررسی نقش بازی در ارتقای عملکرد رفتاری حرکتی کودکان اوتیسم میپردازیم، چیزی که معمولاً برای این کودکان نادیده گرفته میشود.
به هر صورت بازی تنها راهکار برای به دست آوردن قدرت ذهنی منحصر به فرد و ارتقای رشد بدنی است  ولی اولین و مهم ترین هدف بازی درمانی در این کودکان اوتیسم جلوگیری یا حل مشکلات اجتماعی و روانی و به دست آوردن سطحی از سلامت روان است. بازی درمانی به کودک اوتیسم کمک می کند تا به زبانی بهتر و آسان تر خود را مطرح کند و مسائل را به شکل دیگری تجربه کند. همچنین این بازی های در نظر گرفته شده به کودک مورد نظر کمک می کند تا هیجانات و رفتارهای خود را برطبق آنچه که بازی مذکور از او انتظار دارد بیان کند، نه به شکلی ناراحت کننده پرخاشگرانه و آزار دهنده. همچنین این بازی ها به کودک اوتیسمی کمک میکند تا احساسات خود را به شکل تعاملی تجربه کند.

 

البته کودکان اوتیسمی دارای رفتارهای گوناگونی در بین خودشان هستند و نمی توانیم یک بازی ثابت را برای همه آنها  در نظر بگیریم بنابراین لازم است تا کاردرمان به شکل دقیق و منظم تری بیماران خود را بشناسد و در مورد انتخاب نوع بازی تصمیمات دقیق تری بگیرد.

آنچه در ابتدا اهمیت دوچندانی دارد انتخاب یک محیط امن برای تجربه یک بازی جدید است. تدابیر مراقبتی ویژه ای در این میان توسط کاردرمان در نظر گرفته میشود تا جایی که کودک آن بازی را بپذیرد و به شکلی حساب شده به انجام آن بپردازد. یادآوری این نکته بسیار مهم است که بدن کودکان از زمان جنینی برای مثال از هجده ماهگی یا دقیق تر بیست و سه ماهگی تا سنین بلوغ تمایل بسیار زیادی به انجام انواع مختلفی از بازی ها دارند و این بخشی لاینفک از زندگی آنها چه قبل از تولد و چه بعد از تولد است. سه تا بیست درصد از زمان زندگی کودک و نوجوانان به بازی اختصاص داده میشود و بازی فعالیتی اساسی و ضروری است که به کودک اجازه میدهد تا مهارتهای گوناگونی را یاد بگیرد و به دنبال کشف آنچه علاقه دارد بپردازد.
 

 

علاوه بر این حتی بازیهای غیرساختاری نیز به کودک اجازه میدهند تا تمرین بیشتری انجام دهند و کالری بیشتری بسوزانند و سالم تر بمانند. همچنین هیچگونه دستورالعمل ثابتی برای این که هر کودک چه گونه بازی خاصی را انجام بدهد وجود ندارد و کودکان ذاتاً و به شکل طبیعی از انجام بازی ها آگاهی دارند. در هر صورت بازی به عنوان امضا و شناسنامه ی کودک در نظر گرفته میشود و زبان بیان احساسات و عملکردهای او است. استفاده از اسباب بازیها و عروسکها نیز میتواند به کودک کمک کند تا شرکای اجتماعی خود را بشناسند و به گونه ای که دوست دارند با او رفتار کنند. در این میان بازی درمانگر ها محققان و درمانگران دیگر نیز میتوانند با مطالعه رفتارهای کودک و عروسک نمادین شیوه های اجتماعی و برخوردی او را مطالعه کرده تصمیمگیری های متناسب تری برای کودک مدنظر داشته باشند.

 

 

در ادامه ی درمان از طریق بازی ،درمانگر تلاش می کند تا جایی که ممکن است بازی ها را متناسب با شرایط اجتماعی، ارتباطی و آموزشی سوق دهد تا کودکان را برای ورود به عرصه جامعه آماده کند. متاسفانه در سالهای اخیر بیماری اوتیسم در کودکان رشد چشم گیری پیدا کرده و تشخیص و یافتن راه حل هایی که بتوانند مشکلات این کودکان را سریعتر حل کنند نیاز به ابزارها و عملکردهای جدی دارد.

 

 

 در دنیای آموزش امروزه امری به نام اجوتینمنت یا آموزش از طریق بازی رواج یافته است که کاردرمانگرا گفتاردرمان ها روانشناسان کودک و مربیان و متصدیان آموزش از آن برای ارتقای امر آموزش استفاده می کنند. همین امر را میتوان در کودکان ناتوان و مشکل دار از جمله کودکان اوتیسمی مورد استفاده قرار داد. در این میان بازیهای گوناگونی وجود دارند که به انواع و دسته های متفاوتی تقسیم میشوند. مثلا بازی با اشیای گوناگون که دارای تأثیر حسی و بصری هستند. برای مثال در سنین خاص، اسباب بازیهای قابل لمسی وجود دارند با انواع و مدلهای گوناگون که توانایی های کودک را در شکل های متفاوت میسنجند، همچنین بازیهای تخیلی و احساسی ،مانند بازیهایی که نیاز دارد کودک به تجسم بیشتر روی بیاورد و تصور کند شریک اجتماعی دیگری دارد.

در گذشته این نوع بازیها مثل خاله بازی و بازیهای گروهی دیگر در میان کودکان رواج داشت که اگر به شکل دقیقتری به آنها نگاه کنیم، هدفشان تقویت ارتباط بیشتر، حس همیاری نشان دادن، و ارایه ی موقعیتهای طبیعی و واقعی زندگی است.

 

 

نوع دوم این بازیها انواع بازیهای حرکتی مثل لی لی، بشین پاشو، قایم باشک، گرگ و گوسفند بازی، فوتبال نمادین، دنبال بازی و مواردی از این قبیل هستند. این نوع بازی ها هم حرکت کودک، فعالیت حسی حرکتی درکی حرکتی و قابلیت تحرک بیشتر را برای او فراهم می کند و انرژی کودک را در پایان به شکل مثبتی تخلیه می کند.
 و آخرین نوع ، بازی های منطبق بر تکنولوژی است که کودک قرن جدید تمایلات گسترده تری به این بازی ها دارد. اگرچه هنوز در مورد این که آیا این بازی ها می توانند حرکت، تصور و ارتباطات طبیعی کودک را ارتقا دهند، تردیدهایی وجود دارد. در هر صورت باید یادآور شد که انتخاب یک بازی برای کودکان بیمار نیاز به درک درست از طبیعت آن بازی دارد و همچنین در نظر گرفتن مواردی چون جنسیت کودک، مشکلات مغزی وی، و همچنین مشکلات حرکتی دیگر میتواند اهمیت موضوع را دوچندان کند.

 

نقش بازی درمانی در کودکان اوتیسمی

در مراکز کاردرمانی و گفتاردرمانی انواع مختلف بازی ها در قالب جلسات گروه درمانی بازی درمانی جلسات کاردرمانی حسی حرکتی کاردرمانی درکی حرکتی و کاردرمانی si و یکپارچگی حسی به دقیق ترین شکل ممکن انجام میشود
در هر صورت باید اشاره کرد که بازی یکی از ابزارهای قدرتمند برای به وجود آوردن یک محیط سالم و تأثیرگذار برای کودکان ناتوان است. اگر به شکل درستی انتخاب شوند.

فرزانه چراغی
منبع:
pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles